Hz. Ibrahim tarafindan temsil edilen tevhid esasina dayali hak din.

Hanif kelimesine lügat itibariyle cesitli manalar verilmisse de genellikle kabul edildigine göre hakka ve dogruya yönelen, istikamet üzere bulunan kimse demektir. Islam literatüründe ise cahiliye döneminde her türlü sapikliktan ve putperestlikten yüz cevirerek hakka yönelen, Hz. Ibrahim'in dinine talip olarak yalniz bir Allah'a inanan kimseler icin ad olmustur.

Hanif kelimesi Kur'an-i Kerim'de tekil olarak hanif seklinde on yerde, cogul olarak hunefa seklinde ise iki yerde kullanilmaktadir. Bu ayetlerin sekizinde hanif kelimesi, Hz. Ibrahim'le ilgili olarak zikredilmistir. Mesela söyle buyrulur: Yahudi ve Hiristiyan olun ki dogru yolu bulasiniz dediler.

(Ey Habibim), Bilakis biz, dogruya yönelmis (hanif) olan ve Allah'a es kosanlardan olmayan Ibrahim'in dinine uyariz' de! (el-Bakara, 2/135), Ibrahim, ne bir yahudi, ne de bir hiristiyandi. Ama dogruya yönelen (hanif) bir müslümandi ve müsriklerden de degildi (Alu Imran, 3/67).

Cenab-i Hak, Peygamber Efeandimize hanif olan Ibrahim dinine tabi olmayi, yani onun yolunu devam ettirmeyi söylece emretmistir: Ibrahim, süphesiz Allah'a boyun egen ve O'na yönelen (hanif) bir önderdi; puta tapanlardan degildi... Simdi (ey Habibim!) sana Dogruya yönelmis (hanif) olan ve puta tapanlardan olmayan Ibrahim'in dinine uy!' diye vahyettik (en-Nahl,16/120,123). Bu sebeple haniflik, Islam icin dahi kullanilmis ve samimi, ihlasli bir müslümana da hanif vasfi verilmistir. Nitekim Peygamber Efendimiz; Ben, müsamahakar hanif dini (el-Hanifiyye es-Semha) ile gönderildim buyurmustur (Ibn Hanbel, V, 266. Ayrica bk. Buhari, Iman, 29; Tirmizi, Menakib 32, 64; Ibn Hanbel III, 442).

Peygamber Efendimizin nübüvvet ile görevlendirilmeden önce Arap Yarimadasi'nda putperestligin hakim oldugu ve insanligin dalalet icerisinde bulundugu cahiliye döneminde putlardan ve her türlü sapikliktan yüz cevirerek, Hz. Ibrahim dini olan haniflige tabi olmus, hakka yönelerek hak dinin arayisi icerisine girmis kisiler, cok az da olsa mevcut idi. Islam tarihi kaynaklari bunlarin bir kismindan ve faaliyetlerinden bahseder. Mesela bunlardan birisi Varaka b. Nevfel idi.