Islam'in temel ibadetlerinden biri. Arafat'ta belirli vakitte bir sure durmaktan, daha sonra Kabe-i Muazzama'yi usulune göre ziyaret etmekten ibaret olan ve Islam'in sartlarindan birisini teskil eden ibadet.

Hac, HCC kökunden bir mastar olup; muslumanlara göre, bir farzin edasi, hristiyanlara göre ise ibadet ve teberruk amaciyla mukaddes topraklari ziyaret etmek, demektir. Kur'an-i Kerîm'in 22. suresinin adi da "Hac Suresi"dir.

Hac ibadeti maksadiyla ziyaret edilecek olan yerler; Kabe, Arafat ve cevresidir. Zamani ise hac aylari diye isimlendirilen; Sevval, Zilkade ve Zilhicce aylaridir. Hac'da her fiil icin özel zamanlar vardir. Ziyaret tavafinin, kurban bayrami sabahindan, ömrun sonuna.

Arafat'ta vakfenin ise, arefe gunu zevalden, kurban bayrami sabahi safak sökunceye kadar yapilabilmesi gibi. Diger yandan bu buyuk ziyarete hac niyetiyle ve ihramli olarak yönelmek de gereklidir. Ebu Hureyre'den (ö. 58/677) söyle dedigi nakledilmistir: "Allah elcisine hangi amelin daha faziletli oldugu sorulunca söyle buyurdu: Allaha ve Resullune iman'. Sonra hangisi? denildi. Allah yolunda cihad', buyurdu. Sonra hangisi sorusuna ise; "mebrur hac", cevabini verdi" (Buharî, Cihad l; Hac, 4, 34, 102; Umre, 1; Muslim, Iman,135,140; Tirmizî, Mevakît, 13, Hac, 6,14, 88; Darimî, menasik, 8, Salat, 24, 135).

"Umre, ikinci bir umreye kadar olan gunahlara keffarettir. Mebrur haccin karsiligi ise ancak cennettir" (Nesaî, Hac, 3, Zekat, 49, Iman, 1; Darimî, Menasik, 7, Salat, 135; Tirmizî, Hac, 6; Ahmed b. Hanbel, I, 387, III,114, 412, IV, 342). Mebrur hac; kendisine hicbir gunah karismayan, eksiksiz olarak ifa edilen makbul hac, anlamina gelir.

es-Sevkanî (ö. 1255/1839) amellerin fazileti ile ilgili birbirinden farkli olan hadisleri, Hz. Peygamber'e soru soran muhatabin durumuna göre verilmis cevaplar olarak degerlendirir (es-Sevkanî, Neylu'l-Evtar, el-Matbaatu'l-Osmaniyye, Misir (F.Y), IV, 282 vd.). Imam Malik (ö.179/795)'e göre, farz hatta nafile hac dusman korkusu olmadikca cihaddan daha ustundur. Ancak dusman korkusu olursa, cihad, nafile hactan önde gelir (ez-Zuhaylî, el-Fikhu'l-Islamî ve Edilletuh, Dimask 1985, III, 11).

Hac ve umre ile, her yil Kabe'nin ihyasi gerceklesir. Umre'yi bir yilin veya ömrun herhangi bir gununde ifa imkani vardir. Umre, belirli gunlerde yapilabilen hac ibadetinden daha kolaydir. Hac kucuk gunahlara keffaret olur ve ruhu ma'siyet kirlerinden temizler. Hatta bazi Hanefi bilginlerine göre, buyuk gunahlari da örter. Mebrur hac yapanin cennete girecegini bildiren hadisle, yine Hz. Peygamber'in su hadisleri bu konuda önemli delil teskil eder. " Kim hac yapar, bu esnada cinsî temastan korunur, cirkin söz ve davranislardan uzak durursa, annesinden dogdugu gundeki gibi gunahlarindan kurtulur" (Buharî, Muhsar, 9,10; Nesaî, Hac, 4; Ibn Mace, Menasik, 3; Darimî, Menasik, 7; Ahmed b. Hanbel, II, 229, 410, 484, 494). "Hac ve Umre yapanlar Allah'in misafirleridir. O'ndan birsey isterlerse, onlara cevap verir. Af isterlerse, onlari affeder. " (Ibn Mace, Menasik, 5). "Allah'im, hac yapani ve hacinin kendisine dua ettigi kimseleri magfiret et" (Ibn Huzeyme, Sahîh; el-Hakim).

Kadî Iyaz (ö. 544/1149) söyle demistir: Ehli sunnet, haccin buyuk gunahlara, ancak tövbe edilirse keffaret olacagi konusunda görus birligi icindedir. Namaz ve zekat gibi Allah'a ait veya para borcu gibi kula ait bir borcun dustugunu söyleyen bilgin yoktur. Kul haklari zimmette devam eder. Allahu Teala kiyamet gunu hak sahiplerini, haklarini almak uzere toplar. Ancak yuce yaraticinin bu alacaklilara verecegi birtakim nimetlerle onlari razi etmesi ve bir ikram olmak uzere borclulara musamaha göstermesi de mumkundur (ez-Zuhaylî, a.g.e., III, 12)

Hac ibadeti, dunyanin cesitli yörelerinden, renk, dil ve ulke ayirimi gözetilmeksizin, milyonlarca muslumani bir araya getirir. Tanisip, görusmelerine, ekonomik bakimdan butunlesmelerine, dusmanlari karsisinda tek saf halinde yardimlasmalarina zemin hazirlar.

Böylece, su ayetlerdeki mana tecelli eder. "Insanlari hacca davet et ki, gerek yaya olarak ve gerekse uzak yollardan gelen cesitli vasitalarla sana varsinlar. Böylece onlar dunyevî ve uhrevî menfaatlerini görsunler ve belli gunlerde, Allah'in kendilerine rizik olarak verdigi hayvanlari kurban ederken, Allah'in adini ansinlar. Siz de onlardan yeyin, yoksula ve fakire yedirin " (el Hac, 22/27, 28).

Hac ile ilgili diger konular

• Haccin Hükmü
• Haccin Sartlari
• Hacci Ifrad
• Hacci Kiran
• Hacci Temettü
• Haccin Fevri
• Haccin Sihhatinin Sartlari