SeFaaT.CoM islami kütüphane

 

Gusledilmis yikanmis, temizlenmis, musalla tasina konulmus müslüman bir ölü icin müslümanlarin, abdestli ve Kible tarafina yönelerek kildiklari bir namaz ve ölü icin yapilan bir duadir. Cenaze namazi farz-i kifayedir. Yani bir beldede bir kisim müslümanlarin bu namazi kilmalariyla, digerlerinin üzerinden yükümlülük kalkar. Cenaze namazi hic kilinmazsa, o beldedeki bütün müslümanlar sorumlu ve günahkar olur. Cenaze namazinin sarti niyettir. Bu niyette, ölünün erkek veya kadin, kücük erkek veya kiz cocugu oldugu belirtilir. Imam olan kimse; Allah Teala'nin rizasi icin hazir olan cenaze namazini kilmaya ve o cenaze icin dua etmeye niyet ederek, namaza baslar. Ayrica imamliga niyet etmesi gerekmez. Cemaatten her biri de Allah rizasi icin o cenaze namazini kilmaya ve onun icin duaya ve imama uymaya niyet eder. Ölü, erkek ise: ,su hazir erkek icin,, kadin ise; ,su hazir kadin icin, diye niyet edilir. Cocuklar icin de bu sekilde niyet edilir. Cemaatten biri, cenazenin erkek mi, kadin mi oldugunu bilmezse, ,üzerine imamin namaz kilacagi ölüye, imam ile beraber namaz kilmaya ve dua etmeye, niyet eder.

Cenaze namazinin rüknü tekbirler ve kiyam'dir. Bu namazda rukû ve secdeler bulunmadigi gibi Kur'an okumak ve tesehhüd de yoktur. Sartlari altidir: Ölünün müslüman olmasi, kendisinin ve konuldugu yerin temiz olmasi, cemaatin önünde bulunmasi, vücut azalarinin cogunun veya basiyla beraber yarisinin mevcut olmasi, arz üzerine konulmus olmasi, namaz kilacak kimsenin özürsüz olarak bir seye binmis veya oturmus olmamasi. Cenaze namazinda cemaat sart degildir. Yalniz bir müslüman erkek yahut bir müslüman kadinin kilmasi ile farz yerine getirilmis olur. Cenaze namazinin sünnetleri dörttür. 1-Imam cenazenin gögsü hizasina durur. Bu namazda erkek, kadin, büyük ve kücük arasinda fark yoktur 2-Birinci tekbirden sonra ,sübhaneke allahümme, duasinin ,ve celle senaüke, kismi ile birlikte okunmasi lazimdir. Dua kasdiyla fatiha okunmasi da caizdir. Ibn Abbas cenaze namazinda Fatiha okumus ve ,bunun sünnet oldugunu, bildirmistir. (Buharî, Cenaiz, Kiraetu Fatihati'l-Kitab). Imam Safiî'ye göre Fatiha okumak farzdir. 3- Ikinci tekbirden sonra, Peygamber (s.a.s.)'e salat getirmek: ,Allahümme salli ala Muhammedin ve ala ali Muhammed, Kema salleyte ala Ibrahîme ve ala ali Ibrahîme inneke hamîdun mecîd., Sonra ,barik, duasi okunur. 4- Ücüncü tekbirden sonra ölüye, kendi nefsine ve müslümanlara dua etmek. Duanin ahirete ait olmasindan baska bir sart yoktur. Fakat Hz. Peygamber'den nakledilen dualari yapmak daha güzeldir.

Bu dua da sudur: ,Allahumma'gfirlî hayyina ve meyyitina vesahidina ve gaibina ve zekerina ve unsana ve sagîrina ve kebîrina. Allahumme men ahyeytehû minna fe ahyihî ale'lislam ve men tevef feytehü minna feteveffehû ale'l-iman ve hussa haza'l-meyyite birravhi ve'rrahati ve'f-magfireti ve'r-ridvan. Allahümme in kane muhsinen fezid fî ihsanihî ve in kane musîen fetecavez anhu ve lakkihi'l-emne ve'l-büsra ve'lkeramete ve'z-zülfa bi rahmetike ya erhame'r-rahimîn., Manasi: ,Allah'im, dirimizi, ölümüzü, burada olanimizi, olmayanimizi, erkegimizi, kadinimizi, kücügümüzü, büyügümüzü bagisla. Allah'im, bizden yasattigini Islam üzerine yasat; öldürdügünü iman üzerine öldür. Bu ölüye de sevinc, rahat, magfiret ve riza ihsan eyle. Allah'im, eger (bu kimse) iyi idiyse iyiligini artir, eger kötü idiyse kötülüklerinden gec. Onu güven, müjde, ikram ve rahmetine yaklastir. Ey merhametlilerin en merhametlisi.,

Eger cenaze kadinsa, ,ve hussa dan sonraki zamirler müennes okunur., Hazihi'l-meyite... in kanet muhsineten fe-zid fr-ihsaniha ve in kanet musîeten fe-tecavez an seyyiatiha ve lakkîha'l-emne... , gibi.

Duayi bilmeyen kimse, sadece ,Allahümmagfirlî ve lehû ve li'lmü'minîne ve'l-mü'minat (Allahim, beni, onu ve bütün inananlari bagisla, der. Akil hastasi ve kücük cocuklar icin istigfar edilmez. Cünkü onlarin günahi yoktur. Onlara Feteveffehû ale'l-iman ,dan sonra su dua ilave edilir. ,Allahümme'c'alhu lena feratan ve'c'alhulena ecran ve zuhran ve'c'alhu lena safian müseffean, Manasi: ,Allah'im, onu bize ecir; mükafat, ahiretimiz icin yararli kil, onu bize ahirette sözü gecen bir sefaatci eyle.,

Bu dualardan sonra imam dördüncü tekbiri alir, sonra önce sag tarafa, sonra da sol tarafa sesli olarak, cemaat ise gizlice selam vererek namaza son vermis olurlar. Bu vacip olan selam ile ölüye, cemaate ve imama selam verilmesine niyet edilir. Cenaze namazinin basina yetismeyen kimse hemen iftitah tekbirini alip imama uyar ve diger tekbirleri imamla beraber almaya devam eder. Imam selam verdikten sonra gecirdigi tekbirleri birbiri ardinca kaza eder, bu tekbirler esnasinda herhangi bir dua okunmaz. Birkac cenaze varsa hepsine ayri ayri namaz kilma daha iyidir. En erken getirilenin namazi önce kilinir. Hepsi birlikte gelmis ise halk nazarinda daha faziletli olanin ki önce kilinir. Hepsine bir tek namaz kilmak da yeterli olur. Bu takdirde cenazeler, genis bir sira halinde dizilir ve imam bunlardan birisinin gögsü karsisinda durarak namaz kildirir. Yahut cenazeler tek sira halinde kibleye dogru uzunlamasina da konulabilir.

Namaz kilmak mekruh olan üc vakitte, yani; günes dogarken, tam tepedeyken ve batarken cenaze namazi kilinmaz. Ancak, bu vakitlerde kilinmissa kazasi da gerekmez. Kabristanda ve cami icinde cenaze namazi kilinmaz, ancak; imam ve cemaatin bir kismi cami disinda, bir kismi da cami icinde olarak kilmalarinda bir mahzur yoktur. Namazi bozan seyler cenaze namazini da bozar.

Sag dogup ölen cocugun adi konulur, yikanip kefenlenir ve namazi kilinir. Ölü dogan cocugun adi konulur, yikanip bir bezle sarilir ve cenaze namazi kilinmadan defnedilir. Ölen gebe kadinin karnindaki cocuk hareket ederse, kadinin karni yarilarak cocuk alinir. Kasden ve zulmen ana veya babasini öldürenlerin, öldürülmüs eskiya ve yol kesicilerin namazlari kilinmaz.

Cenazede cemaat sarti olmamakla birlikte, cemaat sayisi ne kadar cok olursa, sevap da cogalir. Hz. Aise, Rasûlullah (s.a.s.)'in söyle dedigini nakletmistir: ,Bir cenazenin namazini yüz müslüman kilarak hepsi ona sefaat dilerse, kendilerine o kimse hakkinda sefaate izin verilir. , (Müslim Cenaiz, 58).

Ibn Abbas (r.a.), Rasûlullah'in söyle buyurdugunu rivayet etmistir: ,Bir müslüman öldügü zaman, cenazesini, Allah'a hic bir seyi ortak kosmayan kirk kisi tutup kaparsa, Allah kendilerine o kimse hakkinda sefaate izin verir. , (Müslim, Cenaiz, 59).

Namaz kilinincaya kadar cenazede hazir olan kimseye bir kirat, gömülünceye kadar hazir bulunana da iki kirat sevap vardir. , Iki kirat nedir?, diye sorulunca, Hz. Peygamber (s.a.s.) ,Iki büyük dag gibi, diye cevap verir, yani iki büyük dag kadar sevap verilir. (Müslim, Cenaiz, 52).

,Cenaze defninde acele ediniz. Eger bu ölü iyi bir kisi ise, bu bir iyiliktir. Onu (bir an evvel kabirdeki) hayir ve sevabina ulastirmis olursunuz. Eger bu cenaze iyi bir kisi degilse, bu da bir ferdir. Bir an evvel omuzlarinizdan atmis olursunuz. , (Buharî, Cenaiz, 52).

,Ey mü'minler! Siz ölüyü tesyî ediyorsunuz. Onun önünde, arkasinda saginda, solunda yürüyünüz. ,

Yukarida naklettigimiz Hadislerden de anlasilacagi gibi, cenazeyi bekletmeden en kisa zamanda topraga vermek gerekir. Ölü hakkinda iyi ve kötü sahitligi Cenab-i Allah kabul eder. Bu münasebetle ölüleri hayirla anmak sünnettir. Bir müslümanin cenazesinde bulunmak herkese farz-i ayin degilse de; mümkün mertebe cok sayida cemaatin bulunmasi ölü icin rahmet ve bagislanma vesilesidir. Ayrica cenazeye katilan müslümana da cok büyük bir sevap vardir.

Ebû Hüreyre'den rivayet edildigine göre, ,Peygamber (s.a.s.), Necasî'nin vefat haberini öldügü gün vermis, ashabini namazgaha cikartarak saf baglatmis ve dört defa tekbir almistir., (Buharî, Müslim),

Burada Necasi, Habes imparatoru Ashama olup, Hicret'in dokuzuncu yilinda vefat etmis ve Allah Rasûlü Medine-i Münevvere'de onun icin ashabiyla, giyabida cenaze namazi kilmistir. Bu uygulama, zaruret sebebiyle vukû bulmustur. Hanefî ve Malikilere göre gaibin cenaze namazini kilmak mutlak olarak caiz degildir.

Hanefilere ve bazi fakîhlere göre ölüm haberini hisim ve akrabaya, ese dosta bildirmek caizdir. Günümüzde bu duyuru, müezzinlerin ,salah, okuyuslari ile yapilmaktadir.